Wolna wola - czy naprawdę jest wolna?

Temat kontrowersyjny i nieoczywisty. Jedyne, co zrobię to zostawię Cię z pytaniami, które mnie samą nurtują.  

zdjęcie własne


Według słownika języka polskiego PWN - Wola to:

  1.  Zdolność psychiczna człowieka do świadomego i celowego regulowania swojego postępowania;
  2.  To czego ktoś chce, co ktoś postanowił.

Według Wikipedii Wolna Wola to: 
  1. zdolność podmiotów do dokonywania wyborów bez ograniczeń ze strony różnych czynników.

Od dziecka wpajane są nam  określone zachowania wynikające z kultury, religii czy polityki. 
Istnieje system, który trzyma społeczeństwo w pewnych ryzach prawnych, w ramach których funkcjonujemy. Żyję w takim kraju, w którym wciąż mogę dokonywać wyborów i czuję się bezpiecznie. Miliony ludzi nie mają tego komfortu, chociażby w państwach objętych reżimem lub wojną.
W pewnych miejscach po prostu się rodzimy. Czy jako Świadomość wybieramy sobie miejsce narodzin? Czy jest to reinkarnacja i wpadanie w koło Samsary? Czy to, co już o tym wiemy, jest prawdą, czy tylko naszymi wyobrażeniami?

Kolejna kwestia to religia. Czy wybrałam ją sama? Z własnej woli? Początkowo zdecydowali za mnie rodzice, a później wszystko potoczyło się swoim torem. Jednak z czasem miałam już wybór i dokonałam go sama. Dziś jestem wolna od tej instytucji i zadowolona z tego, ponieważ przynajmniej nie czuję się winna za coś, czego nie zrobiłam.

Kolejna sprawa to używki: te legalne i nielegalne, takie jak alkohol, papierosy – szeroko dostępne – oraz zakazane narkotyki. Uzależniają i niszczą organizm oraz psychikę. Czy później sięgamy po nie z własnej woli, czy może pod wpływem środowiska, w którym żyjemy i zachowań, które przyswoiliśmy jako dzieci? 

Prof. Robert Sapolsky w jednym z wywiadów z 2024 roku powiedział wprost, że wolna wola nie istnieje, a ludzie są „biologicznymi maszynami”. Również prof. Brian Greene w wywiadzie z 2025 roku ocenił, że wolna wola jest iluzją. Wpisując te nazwiska na YouTube, znajdziecie odpowiednie materiały. Można się z nimi zgadzać lub nie, ale warto ich wysłuchać.

Zobacz, jak często dążysz do jakiegoś celu, realizacji marzeń i wszystko się układa idzie jak "po maśle". Nagle coś zaburza ten porządek i musisz z pewnych rzeczy zrezygnować albo zupełnie zmienić swoje plany. Twoim zamiarem było osiągnięcie konkretnego celu. Być może go osiągniesz, a być może wszystko się zmieni z powodów od Ciebie niezależnych. 

Dlatego nurtują mnie pytania: czy naprawdę wybieram sobie to, co mi się przydarza? Przecież jedyne, co mam, to możliwość wyboru spośród różnych opcji, czasami między złym a beznadziejnym. Zostaję postawiona albo wręcz wrzucona przez „los” w daną sytuację i... radź sobie, prawda?

A dzieci z ciężkimi chorobami? Można to tłumaczyć genetyką, biologią albo karmą jako obciążeniem z poprzednich wcieleń, co zupełnie mnie nie przekonuje.

A skrajna bieda, slumsy, wojny, przestępstwa? Patrząc globalnie, wszystko to dzieje się w jednym miejscu - na planecie Ziemia, gdzie człowiek, podobnie jak wszystkie inne istoty, podlega prawom natury, na które nie ma wpływu.

Moim zdaniem mamy wolę, ale patrząc na przytoczoną wyżej definicję z Wikipedii, czy ta wola jest rzeczywiście wolna?

Mamy wybór, lecz i on miewa ograniczenia. Czasami finansowe, czasami fizyczne, innym razem prawne.

Ja mam już swój pogląd, a jego efektem jest wiersz:


AZYMUT

Stojąc na klifie
patrz
ę
na zacierający się horyzont. 

Tak przemija życie,
jak daleko si
ęga wzrok. 

Nagle azymut
zrównuje
ziemi
ę z niebem.
W teatrze tego 
świata poruszam się
jak marionetka.
Świadoma oddechu odgrywam role
wolnej woli.
Czy ona jest moja?
je
śli nieznana dłoń wyznacza mi ruch?

2026


Komentarze